2025 წლის მიწურულს ევროპის მაუწყებელთა კავშირმა (EBU) და BBC-მ გამოაქვეყნეს კვლევა, რომელიც ხელოვნურ ინტელექტს ჟურნალისტიკის კუთხით აფასებს. ამ კვლევის მიზანი იყო გაეგოთ, რამდენად ზუსტად პასუხობს AI ასისტენტები ახალ ამბებთან და ფაქტებთან დაკავშირებულ კითხვებს. შედეგები კი არც თუ სახარბიელო აღმოჩნდა.
კვლევაში 22 საზოგადოებრივი მაუწყებელი მონაწილეობდა 18 ქვეყნიდან. საინტერესოა, რომ მათ შორის საქართველოც მოხვდა, უკრაინასთან და სხვა ევროპულ ქვეყნებთან ერთად. ჟურნალისტებმა შეამოწმეს 3,000-ზე მეტი პასუხი, რომლებიც ოთხმა ცნობილმა მოდელმა – ChatGPT, Copilot, Gemini და Perplexity – დააგენერირა.
მთავარი მიგნების მიხედვით, პასუხების 45%-ში აღმოჩნდა მნიშვნელოვანი შეცდომა ან უზუსტობა. ამასთან, პრობლემა არც ერთ კონკრეტულ ენას ან რეგიონს არ უკავშირდება. შეცდომები თანაბრად გვხვდება ინგლისურენოვან პასუხებშიც და ქართულენოვანშიც.
გამოწვევები, რომლებიც კვლევის შედეგად გამოიკვეთა
კვლევამ შეცდომების სამი კატეგორია გამოყო. პირველი და ყველაზე გავრცელებული წყაროების არასწორი მითითებაა, რაც შემთხვევების 31%-ში ფიქსირდება. ეს ნიშნავს, რომ AI ან საერთოდ არ უთითებს, საიდან მოიპოვა ინფორმაცია, ან ისეთ სტატიას იმოწმებს, რომელიც რეალურად არ არსებობს.
მეორე კატეგორია სიზუსტეს ეხება და პასუხების 20%-ში ვლინდება. აქ ფაქტობრივი შეცდომები, მოძველებული მონაცემები ან სრულიად გამოგონილი დეტალები იგულისხმება.
მესამე პრობლემა კი ისაა, რომ AI ხშირად ვერ განასხვავებს მოსაზრებასა და ფაქტს. მაგალითად, ბლოგ პოსტიდან აღებულ სუბიექტურ შეფასებას ობიექტურ ინფორმაციად მიიჩნევს და ისე გადმოსცემს.
კვლევის ერთ-ერთი ყველაზე თვალშისაცემი შედეგი Google-ის მოდელს ეხება. Gemini-მ წყაროების მითითების კუთხით ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი აჩვენა. ტესტირებული პასუხების 76%-ში მან ვერ მიუთითა ინფორმაციის წარმომავლობა სწორად. დანარჩენი მოდელები ამ მხრივ უკეთეს შედეგს იძლევა, თუმცა იდეალურად არცერთი მუშაობდა.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი SEO-სთვის?
ამ კვლევას ორი კონკრეტული რისკი აქვს იმათთვის, ვინც SEO-ში მუშაობს. პირველი ბრენდის რეპუტაციას უკავშირდება. თუ AI ჩატბოტი თქვენს დამკვეთს მიაწერს იმას, რაც მას არ უთქვამს, მომხმარებელმა შეიძლება დაიჯეროს, რომ ეს ინფორმაცია ნამდვილად მათგან მოდის. ასეთ შემთხვევაში ბრენდის სანდოობას ზიანი ადგება ისე, რომ თავად კომპანიამ ამის შესახებ შეიძლება არც კი იცოდეს.
მეორე რისკი ტრაფიკის დაკარგვაა. როგორც კვლევიდან ჩანს, შემთხვევების 31%-ში AI არ უთითებს ზუსტ ბმულს. ეს იმას ნიშნავს, რომ მომხმარებელი, რომელიც თქვენი კონტენტის საფუძველზე იღებს პასუხს, თქვენს საიტზე ვერ მოხვდება. GEO (Generative Engine Optimization) სტრატეგიაში ამიტომაა მნიშვნელოვანი იმის კონტროლი, თუ როგორ აღიქვამს ბოტი თქვენს გვერდებს.
EBU-ს კვლევა გვიბიძგებს, რომ შევცვალოთ მიდგომები
პერიოდულად ღირს შეამოწმოთ, როგორ ასახელებს AI ჩატბოტები ბრენდს. ნახეთ, რა ინფორმაციას აწვდის მომხმარებელს თქვენ შესახებ და გადაამოწმეთ სწორად არის თუ არა წყარო მითითებული.
ტექნიკური მხრიდან კარგი იქნება Schema Markup-ის გაძლიერება. ClaimReview და NewsArticle სქემები ბოტებს ფაქტებისა და წყაროების უფრო ზუსტად ამოცნობაში ეხმარება.
ასევე მნიშვნელოვანია, რომ კონტენტში მკაფიოდ იყოს მითითებული თარიღი და ავტორი. ეს ამცირებს იმის ალბათობას, რომ AI ძველ ინფორმაციას ახალთან აურევს.
AI სწრაფად ვითარდება, თუმცა ჟურნალისტიკისა და ფაქტების გადამოწმების კუთხით სანდოობის პრობლემა ჯერ კიდევ აქვს. სანამ ტექნოლოგია დაიხვეწება, კონტენტის შემქმნელების მთავარი იარაღი ისევ სანდოობა და ტექნიკური გამართულობაა.
